Hạ sốt, bù nước cho trẻ đúng cách

Hạ sốt, bù nước cho trẻ đúng cách

Nguyên tắc vàng khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị tiêu chảy và sốt cao là: bù nước liên tục cho trẻ. Khi trẻ bị tiêu chảy, ưu tiên số 1 là trẻ cần được bù đủ số nước bị mất chứ không phải là cầm tiêu chảy cho trẻ. Hạ sốt cho trẻ là ưu tiên số 2 để tránh bé bị sốt cao co giật.

Ngoài lý do trẻ mắc tiêu chảy và sốt do ăn phải thức ăn có chứa vi khuẩn hay do độc tố của vi khuẩn, trẻ còn có thể mắc tiêu chảy do virut như Rotavirus… Trẻ bị bệnh do tiếp xúc trực tiếp với nguồn chứa tác nhân gây bệnh theo đường phân – miệng hoặc bàn tay – miệng.

tre-bi-tieu-chay-va-sot-1

Đặc điểm nhận biết tiêu chảy cấp do Rotavirus gây ra ở trẻ em:

Nôn và tiêu chảy là các đặc điểm nổi bật của tiêu chảy cấp do Rotavirus. Nôn thường xuất hiện trước tiêu chảy 6 – 12 giờ và có thể kéo dài khoảng 2 – 3 ngày. Trẻ nôn rất nhiều vào ngày đầu và giảm bớt khi bắt đầu đi tiêu chảy. Phân lỏng toàn nước, có lúc hoa cà hoa cải, có thể có nhầy mũi nhưng không có máu. Tiêu chảy ngày càng tăng trong vài ngày, sau đó giảm dần.

Đa số các trẻ sẽ hết tiêu chảy sau 4 – 8 ngày. Tuy nhiên có thể có trẻ vẫn còn tiêu chảy đến 2 tuần dù đã khỏe, chơi, đòi ăn trở lại. Trẻ có sốt vừa phải, có trẻ sốt cao, đau bụng, có thể có ho và chảy mũi. Vì vừa bị ói và tiêu chảy nhiều, trẻ bị nhiễm Rotavirus rất dễ bị mất nước nếu không được chăm sóc thích hợp.

Biến chứng nguy hiểm và trầm trọng của bệnh là khô kiệt do mất nước và mất muối, dễ dẫn đến trụy mạch và tử vong nếu không được bù nước kịp thời. Các biểu hiện của mất nước bao gồm: khát nước, môi khô, lưỡi khô, da khô, đi tiểu ít, quấy khóc, kích thích. Khi thấy trẻ có các biểu hiện trên lập tức phải đưa trẻ đến bệnh viện ngay.

Xử trí tiêu chảy cấp do Rotavirus ở trẻ em: Tiêu chảy cấp Rotavirus do virut gây ra, vì vậy kháng sinh không có tác dụng đối với bệnh. Ở thể nhẹ, không có biến chứng, bệnh thường tự khỏi sau 3 – 8 ngày. Việc điều trị bệnh chủ yếu là đề phòng biến chứng mất nước, bù nước và muối khi trẻ bị mất nước.

Lưu ý những điểm sau đây:

– Cho trẻ uống nhiều nước hơn bình thường. Có thể dùng nước đun sôi để nguội, nước canh rau, nước dừa tươi hoặc các chế phẩm bù nước và điện giải bằng đường uống như oresol (ORS), hydrite, lưu ý dung dịch ORS có độ thẩm thấu thấp.

– Cho trẻ ăn đầy đủ chất dinh dưỡng như bình thường, phù hợp theo lứa tuổi của trẻ. Nên chia nhỏ bữa ăn làm nhiều lần, cho trẻ ăn bằng thìa vì trẻ dễ bị nôn. Nếu trẻ nôn, cho trẻ nghỉ một chút rồi cho ăn lại.

– Tiếp tục cho trẻ bú mẹ, nếu trẻ bú bình thì cần vệ sinh bình, núm vú và dụng cụ pha sữa kỹ trước mỗi cữ bú, sữa được pha theo số lượng như trẻ vẫn bú lúc không bị tiêu chảy, không được pha loãng hơn, không nên đổi loại sữa khác. Tương tự như việc cho ăn, nên cho trẻ bú từng ít một, nhiều lần trong ngày.

– Theo dõi số lần đi ngoài, số lượng phân, màu phân, khả năng uống bù nước và ăn uống của trẻ.

– Theo dõi phát hiện các dấu hiệu mất nước để kịp thời đưa trẻ nhập viện.

– Tuyệt đối không dùng thuốc cầm tiêu chảy cho trẻ vì các thuốc này làm giảm nhu động ruột, làm liệt ruột khiến phân không được thải ra ngoài chứ không có tác dụng kháng virut – nguyên nhân gây nên tiêu chảy. Do đó trẻ vẫn tiếp tục bị tiêu chảy, mà phân không được bài xuất ra ngoài, ứ đọng lại trong ruột gây trướng bụng, biến chứng nguy hiểm, thậm chí tử vong…

– Tránh kiêng khem quá mức như không cho trẻ uống sữa, chỉ cho trẻ ăn cháo trắng với muối sẽ khiến trẻ dễ bị bệnh nặng hơn.

Phòng bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Rửa tay cho trẻ và người chăm sóc trẻ, rửa tay là cách tốt nhất để phòng bệnh. Khi trong gia đình có trẻ bị tiêu chảy, phân của trẻ bị tiêu chảy phải được thu gom xử lý tránh để tiếp xúc lây lan sang trẻ khác.

tre-bi-tieu-chay-va-sot-2

Hỏi về hiện tượng trẻ sốt cao và tiêu chảy nhiều lần trong ngày

Hỏi: Thưa bác sĩ, con tôi được 3 tháng tuổi, cháu bị đi ngoài 3-4 lần một ngày và bị sốt 39 độ. Xin hỏi cháu có bị nguy hiểm không? Xin cảm ơn Bác sĩ! (Hồng Lam)

Bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa nhi đồng trả lời:

Bạn chỉ nói là bé bị sốt cao và tiêu chảy nhiều lần trong ngày, tuy nhiên bạn lại không đề cập đến tình trạng phân của bé như thế nào. Một trong số các nguyên nhân gây sốt thường gặp ở trẻ nhỏ là sốt do virus. Khi cơ thể bị nhiễm virus, lập tức hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ hoạt động nhằm chống lại virus, quá trình này gây ra các phản ứng viêm và tạo ra một số chất trung gian kích thích…, chính phản ứng viêm và các chất trung gian này gây tình trạng sốt.

Trong điều kiện bình thường, cơ thể cũng mang một số loại virus ở một số cơ quan như mũi, họng, đường tiêu hóa… nhưng không gây bệnh. Khi cơ thể suy yếu môi trường thay đổi đột ngột là điều kiện thuận lợi cho virus phát triển và gây bệnh. Một số bệnh do virus thường gặp ở trẻ em là: viêm não, viêm màng não, viêm họng, viêm mũi, tiêu chảy cấp… và một số trường hợp chỉ gây sốt đơn thuần (gọi là sốt virus).

Một số biểu hiện thường xuất hiện cùng với hiện tượng sốt:

Sốt cao co giật: Hiện tượng này thường xảy ra khi trẻ bị sốt cao trên 3805, toàn thân trẻ co giật, tím môi, nếu diễn biến nặng, tái phát nhiều lần thì có thể gây thiếu ôxy não, hôn mê và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.

Sốt cao rét run: Trẻ có cảm giác toàn thân lạnh, đặc biệt là tay, chân, có thể nổi vân tím trên da.

Ho: Trẻ có thể ho khan hoặc có đờm do quá trình viêm tại mũi họng gây ra.

Rối loạn tiêu hóa: Thường là tiêu chảy cấp: trẻ đi ngoài phân lỏng, nhiều nước, không có máu. Trẻ thường rất khá nước, nếu không chăm sóc tốt, bệnh sẽ diễn biến nặng lên và có thể gây tử vong. Nếu chăm sóc tốt thì, tượng này sẽ thuyên giảm và khỏi trong 5-7 ngày.

Nôn: Trẻ có thể nôn sau khi ăn. Nếu nôn khan nhiều lần thì cần chú ý thêm các vấn đề khác về não, màng não.

Cách hạ sốt cho trẻ: Trong nhà nên thường xuyên có cặp nhiệt độ, thuốc hạ sốt. Khi thân nhiệt cao trên 38,50C thì dùng một số thuốc hạ sốt như paracetamol với liều 10-15mg/kg cân nặng, mỗi lần cách nhau 8 giờ. Không nên dùng liều cao và nhiều lần vì dễ gây ngộ độc paracetamol. Ngoài ra, cho trẻ nằm nơi thoáng mát, nới rộng quần án, chườm mát cho trẻ bằng khăn ẩm, không nên chườm đá, nước lạnh. Nếu tình trạng không cải thiện, xuất hiện co giật, rét run thì đưa trẻ đến khám tại trung tâm y tế.

tre-bi-tieu-chay-va-sot-3

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *